Jerzy Stuhr

Głosów: 22, Suma: 105, Średnia: 5.00

Reżyser/Aktor

ur. 1947.04.18 (Kraków, Polska)
wiek: 71 lat

kraj pochodzenia: Polska

Dwukrotny rektor krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej, zagrał ponad 50 ról teatralnych, filmowych i telewizyjnych. W 2008 roku w ogólnopolskim plebiscycie widzów otrzymał Złotą Kaczkę dla najlepszego aktora komediowego stulecia.

Nagrody filmowe

Nagroda specjalna - Jerzy Stuhr, film Nagroda za osiągnięcia życia
 
Najlepsza drugoplanowa rola męska - Jerzy Stuhr, film Persona non grata

Wybrana filmografia

 

Biografia

"Nic innego nie robiłem w moich filmach, tylko gorzej lub lepiej chciałem pokazać kontakt między ludźmi i dać choćby nikłą nadzieję."



W roku 1972 ukończył krakowską PWST i rozpoczął pracę w Teatrze Starym, w którym pozostał aż do 1991 roku. W latach 80. współpracował z teatrami we Włoszech, co przyniosło mu nagrodę Krytyki Włoskiej. Jako aktor zadebiutował epizodem w filmie Andrzeja Żuławskiego "Trzecia część nocy" w 1971 roku, ale istotnym początkiem jego drogi filmowej było spotkanie Krzysztofa Kieślowskiego, który zaproponował mu rolę w swoim fabularnym debiucie "Blizna" w 1976 roku. Ich wspólne początki opierały się na poszukiwaniach i wzajemnym uczeniu się. Ta współpraca była dla Stuhra impulsem, by "wywlec z siebie autentyzm człowieka, prawdę, nieraz rzeczywiście dojmującą, i wszystko podporządkować tej prawdzie, bo - jak powtarzał za Kieślowskim - liczy się tylko prawdziwe ludzkie zachowanie".

Zaowocowało to zresztą ich kolejnymi wspólnymi filmami, takimi jak "Spokój" (Stuhr zagrał w nim swoją pierwszą główną rolę, ale po zakończeniu zdjęć film przeleżał na półce cztery lata ze względów cenzuralnych), "Amator" (najbardziej nagradzany wczesny film Kieślowskiego, za rolę w którym Stuhr otrzymał Brązowe Lwy Gdańskie), "Przypadek", "Dekalog X", "Trzy kolory. Biały".



Wśród ważnych ról z początków kariery znajduje się postać Lutka Danielaka w "Wodzireju" Feliksa Falka. Tutaj zagrał przebojowego dorobkiewicza, nastawionego na osiągnięcie życiowego sukcesu, dla którego jest w stanie poświęcić wszystko. W "Amatorze" natomiast Stuhr doskonale wcielił się w Filipa Mosza - pracownika zakładu przemysłowego, w którym rodzi się i ewoluuje pragnienie bycia artystą. Dlatego właśnie kupuje kamerę i zaczyna filmować życie rodziny i zakładu pracy. Zachodzi w nim metamorfoza w świadomego twórcę, gotowego bronić wolności twórczej, ale i porzucić swoje ambicje w zderzeniu z ważniejszymi sprawami.

W latach 70. Stuhr stał się autorytetem dla swojego pokolenia, realizując model kina moralnego niepokoju, w którym odbijała się cała złożoność człowieka w dobie "niemoralnych czasów".



Jednocześnie Andrzej Wajda i Jerzy Jarocki powierzyli mu główne role w wybitnych inscenizacjach teatralnych. U Wajdy Stuhr zagrał w adaptacji "Biesów" Fiodora Dostojewskiego, a u Jarockiego w "Matce" Witkacego. Później ponownie zmierzył się z prozą Dostojewskiego, grając Porfirego Pietrowicza ze "Zbrodni i kary" w spektaklu Andrzeja Wajdy (1984). Na deskach teatru wystąpił też w innych sztukach reżyserowanych przez Wajdę: "Nocy listopadowej" Stanisława Wyspiańskiego (1974) oraz "Emigrantach" Sławomira Mrożka (1976). W "Hamlecie" (którego realizację przerwała tragiczna śmierć reżysera, Konrada Swinarskiego) miał zagrać Horacego, ale w innej inscenizacji, dokonanej w Teatrze Starym przez Wajdę - "Tragicznej historii Hamleta" (1981) dostał główną rolę. W Starym także spotkał się ponownie z Krzysztofem Kieślowskim, w którego "Życiorysie" zagrał sekretarza KZ przepytującego robotnika.

Stuhr sprawdzał się także w mniejszych rolach - zagrał Jaszę w "Wiśniowym sadzie" Antoniego Czechowa w reżyserii Jarockiego oraz Fikalskiego w "Z biegiem lat, z biegiem dni" w reżyserii Wajdy i Anny Polony. Z Czechowem spotykał się również przy innych okazjach: był Mikołajem w "Płatonowie" w reżyserii Bogdana Hussakowskiego (Teatr Telewizji, 1976) i Trigorinem w "10 Portretach z czajką w tle" w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego (1979).



W kultowej dziś komedii Juliusza Machulskiego "Seksmisja" (1983) pojawił się jako Maks, jeden z dwóch mężczyzn po wybudzeniu z hibernacji, którzy są rzekomo jedynymi ocalonymi po wojnie nuklearnej i genetycznych modyfikacjach gatunku męskiego. Z Machulskim zrobił też "Kingsajz" (1987) i "Deja Vu" (1989), udowadniając że jego talent komediowy nie ma sobie równych. Po latach zresztą, w 2008 roku, został wyróżniony przez swoich widzów specjalną nagrodą - Złotą Kaczką dla najlepszego aktora komediowego stulecia.



Jako reżyser teatralny zadebiutował "Kontrabasistą" Patricka Süskinda, gdzie sam zagrał rolę tytułową. Po wyreżyserowaniu sztuki Janusza Głowackiego "Fortynbras się upił", w 1991 roku zakończył stałą współpracę ze Starym Teatrem w Krakowie. W 2001 roku wystawił tu jeszcze "Wielebnych" Sławomira Mrożka. Od lat 90. skupiał się na reżyserowaniu przede wszystkim w Teatrze Ludowym w Nowej Hucie. Wśród jego inscenizacji znalazły się: "Iwona, Księżniczka Burgunda" Witolda Gombrowicza, "Mieszczanin szlachcicem" Moliera, "Poskromienie złośnicy", "Macbeth", "Wesołe kumoszki z Windsoru".



W ciągu ostatnich lat realizował się głównie poprzez reżyserię, często także występując we własnych filmach. Zadebiutował w 1994 roku "Spisem cudzołożnic" na podstawie powieści Jerzego Pilcha, natomiast kolejny film "Historie miłosne" (1997), zadedykował Krzysztofowi Kieślowskiemu.

Stuhr zagrał tu kolejno czterech mężczyzn, którzy zdają relację ze swojego życia uczuciowego i "spowiadają się" ze swojej zdolności do kochania przed anonimowym Ankieterem. Obraz stał się przebojem polskich kin a także laureatem wielu nagród na światowych festiwalach. W "Tygodniu z życia mężczyzny" (1999), "Dużym zwierzęciu" (ze scenariuszem Krzysztofa Kieślowskiego opartym na opowiadaniu Kazimierza Orłosia), "Pogodzie na jutro" (wystąpił tu ponownie ze swoim synem Maciejem), "Korowodzie" i "Mistyfikacji" (kontrowersyjnym filmie, gdzie zagrał Witkacego) Stuhr konsekwentnie, nie dbając o komercyjne aspekty i za nic mając zmieniające się mody, realizuje swoją artystyczną misję. Nie unika wyzwań, dzięki którym poszerza swoje emploi - z ogromnym powodzeniem użyczył głosu postaci Osła w bardzo popularnej serii filmów animowanych o perypetiach ogra Shreka.



Od roku 1990 zajmował się też pracą pedagoga jako rektor krakowskiej szkoły teatralnej w latach 1990-1996. Wybrano go ponownie na to stanowisko w 2002 roku. W latach 1991-1993 zasiadał też w Radzie ds. Kultury przy prezydencie Rzeczpospolitej.

W 1992 roku ukazała się jego autobiograficzna książka "Sercowa choroba, czyli moje życie w sztuce", następnie wyznania aktora zawarte w rozmowach z Markiem Mikosem "Udawać naprawdę" (2000) oraz "Ucieczka do przodu! Jerzy Stuhr od A do Z w wywiadach Marii Malatyńskiej" i "Stuhrowie. Historie rodzinne". W 1994 roku uzyskał tytuł profesora w dziedzinie sztuk teatralnych, a od 1998 roku jest członkiem Europejskiej Akademii Filmowej.



Swoje życie prywatne stara się chronić przed plotkarską prasą. Ma żonę Barbarę, syna Macieja, który poszedł w ślady ojca - jest aktorem i kabareciarzem - a córka Marianna zajmuje się malarstwem.